«Ηροστράτειος δόξα»

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κοκολάκης

τ.Διευθυντής Πολιτικής Προστασίας

 

Στα τέλη του περασμένου μήνα ετοίμαζα το σημερινό μου άρθρο, όταν εκδηλώθηκε η πυρκαγιά στην Ανατολική Αττική, που έγινε αιτία να ασχοληθώ και εγώ με σχολιασμούς και διαπιστώσεις για όσα έγιναν ή δεν έγιναν εκείνο το 24ωρο, που σαν αποτέλεσμα είχε 100 περίπου άτομα, μιας και υπάρχουν άνθρωποι διασωληνωμένοι, να χάσουν τη ζωή τους. Το σίγουρο είναι ότι πολλά άρθρα και βιβλία θα γραφτούν στην πορεία για τα λάθη και τις παραλείψεις εκείνης της ημέρας….

Σήμερα λοιπόν θα γράψω για μια έκφραση και ένα πρόσωπο, που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί κανείς να πει ότι κάποια από τα πρόσωπα της τραγωδίας της 23ης Ιουλίου ήθελαν να αποκτήσουν την Ηροστράτειο δόξα και να μιμηθούν τον Ηρόστρατο, στην οποία και στον οποίο θα αναφερθώ.

Πριν από 2.374 χρόνια, το βράδυ της 21ης Ιούλη του 356 π.Χ. σύμφωνα με όσα αναφέρει στα λατινικά ο Κικέρων στο Περί φύσεως θεών (nat. deor. 2,69) και στο Περί μαντικής (div. 1,47), αλλά και στα ελληνικά ο Πλούταρχος στους Παράλληλους Βίους (Αλέξανδρος, 3) γεννήθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος.

Εκείνο όμως το βράδυ πυρπολήθηκε στην Έφεσο και ο Ναός της Αρτέμιδος, της μεγάλης θεάς της Σελήνης και προστάτριας των άγριων ζώων και των κοριτσιών, το ονομαστό Αρτεμίσιο, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου.

Ο Ναός ξεκίνησε να οικοδομείται το 560 π.Χ. από το βασιλιά της Λυδίας, Κροίσο, γνωστό για τα πλούτη του και απαιτήθηκαν 120 χρόνια για την ολοκλήρωσή του, το 440 π.Χ.. Υπήρξε από τους μεγαλύτερους του κλασικού κόσμου, πολύ μεγαλύτερος από τον Παρθενώνα, που οικοδομήθηκε αργότερα στην Αθήνα. Η βάση των θεμελίων του είχε μήκος 131 μέτρα και πλάτος 79 μέτρα. Στο μέσον του ναού βρισκόταν το άγαλμα της Αρτέμιδος.

Ο ναός της Αρτέμιδος, ένας από τους μεγαλύτερους ναούς του κλασικού κόσμου.

Ο Αντίπατρος ο Σιδώνιος είχε γράψει βλέποντας το ναό:

«Όταν βλέπω τον ναό της Αρτέμιδος που αγγίζει τον ουρανό, τα υπόλοιπα μνημεία χάνουν την λαμπρότητά τους. Εκτός από τον Όλυμπο, ο ήλιος δεν φάνηκε πουθενά αλλού, τόσο μεγαλοπρεπής όσο εδώ».

Η πυρπόληση έγινε από τον Ηρόστρατο, άλλοι τον θεωρούν σκλάβο και άλλοι έναν απλό πολίτη, που ζούσε στην Έφεσο, και λέγεται ότι ήταν μακρινός μαθητής του Ηράκλειτου.

Ο Ηράκλειτος στην κοσμολογία του σημαντικό ρόλο πρεσβεύει η φωτιά , που αποτελεί τη βασική ύλη από την οποία προέρχονται όλα και όλα μεταβάλλονται ξανά σε φωτιά. Το βιβλίο του Ηράκλειτου βρισκόταν εντός του ναού της Αρτέμιδος, που ο Ηρόστρατος παραβίασε το ιερό της Θεάς και διάβασε το βιβλίο του δασκάλου του….

Ο Ηρόστρατος όμως, άτομο με περιορισμένες διανοητικές ικανότητες, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη φωτιά για να εκτελέσει μια εγκληματική πράξη, που θα είχε σαν αποτέλεσμα να τον θυμάται η ανθρωπότητα στο μέλλον…!

Ο ναός τυλίχτηκε στις φλόγες και υπέστη μεγάλη καταστροφή.

Μετά από μερικά χρόνια, οι Εφέσιοι ανακατασκεύασαν τον ναό με τη βοήθεια γειτονικών πόλεων, που πρόσφεραν οικονομική ενίσχυση.

Οι Εφέσιοι αναζήτησαν τον εμπρηστή του ναού και γρήγορα έφτασαν στα ίχνη του Ηρόστρατου, τον οποίο συνέλαβαν και τον βασάνισαν στον τροχό κατά την ανάκρισή του, προκειμένου να παραδεχτεί την ενοχή του.

Ο Ηρόστρατος ομολόγησε την πράξη του, κάτι που επεδίωκε, ώστε να φανεί η υπαιτιότητά του, την οποία αιτιολόγησε λέγοντας ότι σύμφωνα με την επιθυμία του και το στόχο του, ήθελε να αποκτήσει δόξα και το όνομά του να γραφτεί και να μείνει στην ιστορία….!

Άξιον απορίας όμως αποτελεί γιατί η ομολογία του να προκύψει ως αποτέλεσμα βασανιστηρίων, αφού ήθελε να μαθευτεί σε όλους ότι η καταστροφή ήταν δικό του δημιούργημα…!

Οι Εφέσιοι τότε τον καταδίκασαν και τον εκτέλεσαν, ενώ μερίμνησαν για να ξεχαστεί η ύπαρξή του, αφού όρισαν την ποινή θανάτου σε όποιον αναφέρει ξανά το όνομά του…. Παράλληλα αφαίρεσαν το όνομά του από τα επίσημα έγγραφα της πόλης, ώστε να μη φαίνεται ότι έζησε κάποτε.

Ο πρώτος ιστορικός που τόλμησε να αναφερθεί στον Ηρόστρατο ήταν ο Θεόπομπος στο έργο του «Ελληνικά» και αργότερα ο Στράβων, ο οποίος έγραψε ότι το έκανε επειδή φιλοδοξούσε να γίνει αθάνατος.

Σήμερα η φράση «ηροστράτειος δόξα» σημαίνει τη φήμη που αποκτά κάποιος μετά από την εκτέλεση μιας καταστροφικής πράξης, ενώ η φράση «ηροστράτειο έργο», υποδηλώνει το μάταιο έργο. Όχι όμως μόνο στη χώρα μας αλλά και στο εξωτερικό, αφού η λέξη Herostrat στα Γερμανικά, δηλώνει εκείνο τον εγκληματία που «διψά για δόξα», ενώ με την έκφραση Herostratic fame στα Αγγλικά δηλώνεται η «δόξα με κάθε μέσο».

Ακόμη και ο Θερβάντες στο «Δον Κιχώτη» κάνει αναφορά στον Ηρόστρατο, αλλά και ο Χέρμαν Μέλβιλ στο έργο του «Μαρντί», ενώ ο Ζαν – Πολ Σάρτρ έγραψε διήγημα με τον τίτλο «Érostrate» (Ηρόστρατος) και ο Αυστραλός σκηνοθέτης Ντον Λέβι γύρισε κινηματογραφική ταινία «Herostratus», όπου οι ήρωες θέλουν να αποκτήσουν ανάλογη δόξα…

Όμως θυμηθείτε και πραγματικά γεγονότα, όπως τη δολοφονία του Τζον Λένον (8 Δεκέμβρη 1980) από τον Μαρκ Τσάπμαν που καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Έναν άνθρωπο που σκότωσε το είδωλό του. Έναν άνθρωπο που πριν από λίγες ώρες είχε ζητήσει και είχε πάρει αυτόγραφο από τον τραγουδιστή των Beatles…. Το 2004 ομολόγησε, πως ένας από τους λόγους που τον ώθησαν στην εγκληματική του ενέργεια ήταν η επιθυμία του να προβληθεί, αισθανόμενος πως μέχρι τότε ήταν ασήμαντος… «Προσπαθούσα να κάνω θετικές σκέψεις στη ζωή μου, αλλά έπαθα κατάθλιψη. Έπινα κι απομονώθηκα από τον εαυτό μου, την οικογένεια μου. Είχα τάσεις αυτοκτονίας κι ίσως αυτός ήταν ακόμα ένας λόγος που έφτασα στην απόφαση να σκοτώσω κάποιον. Ίσως απλώς ήθελα να τελειώσουν όλα για μένα. Για άλλη μια φορά θέλω να πω ότι δεν ψάχνω για δικαιολογίες. Ήμουν εκεί, το έκανα, θα μπορούσα να κάνω μεταβολή και να φύγω, όμως είχα κάνει την επιλογή μου. Η λάμψη της δόξας ήταν εκεί. Δεν μπόρεσα να της αντισταθώ. Η αυτοεκτίμησή μου ήταν πληγωμένη. Έψαχνα να βρω διέξοδο. Επέλεξα τη χειρότερη και ήταν τρομερό…» ανέφερε στην μετά από 24 χρόνια κατάθεσή του….

Πόσοι και πόσοι στην καθημερινότητα, δεν προκαλούν διάφορες καταστάσεις, για να ακουστεί το όνομά τους ή αρπάζουν μια ευκαιρία για να αποκτήσουν λίγη δόξα… Τα ΜΜΕ πολύ εύκολα προσφέρουν βήμα και θυμηθείτε πόσες τραγικές φιγούρες έχουν παρελάσει από τα τηλεοπτικά πλατό, αποδεχόμενοι και τον εξευτελισμό πολλές φορές για λίγη δόξα… Πόσοι δεν απειλούν ή πόσοι δεν οδηγούνται σε ενέργειες καταστροφικές για λόγους εκδίκησης ή για λόγους οικονομικού συμφέροντος…

Όμως πρέπει να κάνεις κάτι πολύ κακό… ή να θεωρηθεί πολύ κακό με παγκόσμια απήχηση, για να εισαχθείς στο μαύρο πάνθεον των μετέπειτα Ηρόστρατων…!

Αν και δε θα πρέπει να αναφερόμαστε στις «προσωπικότητες» αυτές, με την έκφραση «Ξεχάστε τον Ηρόστρατο» ή να μην τους συσχετίζουμε λέγοντας «άλλος ένας Ηρόστρατος», συντελούμε άθελα ή ηθελημένα στη διαιώνιση των ονομάτων τους και των έργων τους, υλοποιώντας το στόχο τους να μείνουν στην Ιστορία….! Η αλήθεια είναι ότι δεν έμεινε στην Ιστορία το όνομα του αρχιτέκτονα που κατασκεύασε το Ναό της Αρτέμιδος….!

Κοινοποιήστε
  • 68
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    68
    Shares
  • 68
  •  
  •