1η Μάρτη Παγκόσμια Ημέρα Πολιτικής Άμυνας και Πολιτικής Προστασίας

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κοκολάκης τ. Διευθυντής Πολιτικής Προστασίας

 

Η Πολιτική Σχεδίαση Έκτακτης Ανάγκης (ΠΣΕΑ) και η Πολιτική Προστασία (ΠΠ), έννοιες αντίπαλες, ταυτόσημες ή συμπληρωματικές;

Η 1η Μάρτη ως Παγκόσμια Ημέρα Πολιτικής Άμυνας και Πολιτικής Προστασίας (World Civil Defence Day), έχει καθιερωθεί από τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Άμυνας (ICDO), που το 1990 επέλεξε συμβολικά την ημερομηνία, κατά την οποία το 1972, τέθηκε σε εφαρμογή το καταστατικό του, για να την ορίσει ως μια ημέρα ορόσημο για τα κράτη μέλη του ανά την υφήλιο.

Στο άρθρο 61 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Συνθήκης της Γενεύης του 1945, για την προστασία των θυμάτων διεθνών ένοπλων συγκρούσεων, ως Πολιτική Άμυνα ορίζεται το σύνολο των ανθρωπιστικών δράσεων που αποσκοπούν στην προστασία των πολιτών απέναντι σε κινδύνους, καθώς και η υποβοήθησή τους για να επανέλθουν από τις άμεσες συνέπειες εχθροπραξιών ή καταστροφών και τέλος η διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών ώστε να εξασφαλιστεί η επιβίωσή τους.

Από το ICDO έγινε και η έγκριση του διεθνούς διακριτικού σημείου της πολιτικής άμυνας (ισόπλευρο μπλε τρίγωνο σε πορτοκαλί φόντο).

Το σήμα αυτό χρησιμοποιείται και από την Πολιτική Προστασία

Σύμφωνα με την ICDO, η Παγκόσμια Ημέρα Πολιτικής Προστασίας έχει τρεις στόχους με αποδέκτη την παγκόσμια κοινότητα:

· Να υπενθυμίζει τη ζωτική σπουδαιότητα της πολιτικής προστασίας για την κοινωνική λειτουργία.

· Να ενημερώνει για την πρόληψη και τα μέτρα αυτοπροστασίας σε περίπτωση ατυχημάτων και καταστροφών.

· Να αποδίδει τις οφειλόμενες τιμές στις προσπάθειες, τις θυσίες και τα κατορθώματα των εθνικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας, στους τομείς της πρόληψης και της αντιμετώπισης των καταστροφών.

Στην Ελλάδα σήμερα λειτουργούν Υπηρεσίες ΠΣΕΑ και Πολιτικής Προστασίας. Αυτές οι Υπηρεσίες είναι αντίπαλες ή ταυτόσημες ή η μια συμπληρώνει την άλλη….

Κάνοντας μια ιστορική – νομοθετική αναδρομή, στη χώρα μας κατά διαστήματα ψηφιζόντουσαν Νόμοι και δημοσιευόντουσαν Βασιλικά ή Νομοθετικά Διατάγματα, που αναφερόντουσαν σε καταστροφές κτιρίων και υποδομών, μετά από φυσικές καταστροφές ή εμπόλεμες καταστάσεις αλλά και στις επιπτώσεις τους στον πληθυσμό, όπως:

1929: Διάταγμα 2/29 (ΦΕΚ 153/4/22-4-1929)

«Περί επικινδύνων οικοδομών»

1941: Κανονιστικό Διάταγμα 17/41 (ΦΕΚ 310/Α/20-9-1941)

«Περί άρσεως κινδύνου εκ βλάβης κτιρίων λόγω πολέμου, σεισμού και οιασδήποτε θεομηνίας»

1944: Νόμος 1105 (ΦΕΚ 6/Α/1944)

«Περί παροχής βοηθείας εις περιπτώσεις καταστροφών, ιδία εξ αεροπορικών επιδρομών»

1966: Βασιλικό Διάταγμα 972/66 (ΦΕΚ 265/Α/2-12-1966)

«Περί οργανώσεως των παρά τω Υπουργείω Κοινωνικής Πρόνοιας Διευθύνσεων: α) Λαϊκής Στέγης και β) Στεγάσεως και Επείγουσης περιθάλψεως των εκ θεομηνιών πληττομένων πληθυσμών»

1969: Νομοθετικό Διάταγμα 86 /1969 (ΦΕΚ 7/Α/ 18-1-1969)

«Δασικός Κώδιξ»

Πριν από 50 χρόνια στο λεξιλόγιό μας καταγράφηκε για πρώτη φορά η έκφραση «ΠΣΕΑ».

Συγκεκριμένα η έννοια της Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης (Π.Σ.Ε.Α.) πρωτοεισήχθη στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας με τον Αναγκαστικό Νόμο 398 /68 (ΦΕΚ 102/Α/10-5-1968) επί χούντας, που την πρωτοϊδρυσε και σύμφωνα με την οποία νοείται η οργάνωση, προπαρασκευή και κινητοποίηση των Πολιτικών Δυνάμεων της Χώρας, για την επιβίωση κατά τον πόλεμο και συμβολή στην Εθνική Άμυνα, αλλά δεν είχε σχέση με έκτακτες ανάγκες που προκύπτουν σε καιρό ειρήνης.

Στις αρχές του φθινοπώρου του 1974, μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος στη χώρα μας και μετά την ανάληψη της πολιτικής ηγεσίας από τους πολιτικούς, αλλά πριν από τις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974, με το Νομοθετικό Διάταγμα 17/74 (ΦΕΚ 236/Α/2-9-1974) «Περί Πολιτικής Σχεδιάσεως Εκτάκτου Ανάγκης» “νοείται η σχεδίαση και ο προγραμματισμός ο αναφερόμενος εις την οργάνωση, προπαρασκευή και κινητοποίηση των Πολιτικών Δυνάμεων, προς επιβίωση σε καιρό πολέμου ή την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών σε καιρό ειρήνης και συμβολή αυτών εις την Εθνική Άμυνα, η οποία εξασφαλίζεται με την Πολιτική Κινητοποίηση και την Πολιτική Άμυνα’’.

Στον ορισμό της έννοιας «Πολιτική Κινητοποίηση» “νοείται η οργανωμένη μετάπτωση των Πολιτικών Δυνάμεων από την κατάσταση ειρήνης σε πολεμική για να ανταποκριθούν στην Εθνική Άμυνα και περιλαμβάνει την πολιτική επιστράτευση του προσωπικού, επιτάξεις, ναυλώσεις, εκμισθώσεις μέσων και εργασίας καθώς και επιβολή δεσμεύσεων και περιορισμών στα πάσης φύσης αγαθά».

Στον ορισμό της έννοιας «Πολιτική Άμυνα» “νοείται η οργάνωση, καθοδήγηση και κινητοποίηση των Πολιτικών Δυνάμεων της Χώρας για την προστασία αυτή εκ των πάσης φύσεως εχθρικών προσβολών, και την αντιμετώπιση πάσης φύσεως καταστροφών, ιδιαίτερα εις τον Πολιτικό Τομέα’’. Με το άρθρο 10 του Ν.2307/95 (ΦΕΚ 113/Α/15-6-1995) «Προσαρμογή νομοθεσίας αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών στις διατάξεις για τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και άλλες διατάξεις» συστάθηκαν Τμήματα Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης (ΠΣΕΑ) σε κάθε Περιφέρεια, τροποποιώντας το ΝΔ 17/74 και συμπληρώνοντας, όπου αναφέρονται οι θεσμοί Νομαρχία και Νομάρχης, και τους θεσμούς Περιφέρεια και Περιφερειάρχης αντίστοιχα.

Η Ελλάδα το ίδιο έτος, το 1995, λίγους μήνες αργότερα, καθιερώνει θεσμικά την Πολιτική Προστασία και ιδρύει την Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας στο Υπουργείο Εσωτερικών με τη ψήφιση και δημοσίευση στις 11 Οκτωβρίου 1995 του Ν. 2344 (ΦΕΚ 212/Α/1995) «Οργάνωση πολιτικής προστασίας και άλλες διατάξεις» και εισάγεται πλέον στη ζωή των Ελλήνων ο όρος «πολιτική προστασία», όπου και με το άρθρο 2 νόμου ορίζεται ότι «Πολιτική προστασία είναι ο σχεδιασμός , η πρόληψη, η υλική και ψυχολογική προπαρασκευή και κινητοποίηση των δυνάμεων και μέσων της χώρας, που αποβλέπει στην προστασία των πολιτών, στη διαφύλαξη των κάθε είδους αγαθών, υλικών και πλουτοπαραγωγικών πηγών, εγκαταστάσεων και μνημείων της χώρας, καθώς και στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στις περιπτώσεις αναγκών που προκαλούνται από φυσικές, τεχνολογικές ή άλλες καταστροφές».

Με το νόμο αυτό συστήθηκαν οργανικές μονάδες Πολιτικής Προστασίας στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις και με το Ν. 2503/1997 (ΦΕΚ 107/Α/30-5-1997) «Διοίκηση, οργάνωση, στελέχωση της Περιφέρειας, ρύθμιση θεμάτων για την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλες διατάξεις» συστήθηκαν και σε επίπεδο Περιφερειών.

Με την 2025/30-12-1997 Απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης εγκρίνεται το Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ» (ΦΕΚ 12/Β/19-1-1998)

Το 1998 ψηφίζεται ο Ν.2641/98 (ΦΕΚ 211/Α/15-9-1998) «Παλλαϊκή Άμυνα και άλλες διατάξεις» και «προσπαθεί» να ενοποιήσει την Πολιτική Προστασία και την ΠΣΕΑ σε ενιαίο Νόμο και με το άρθρο 23 προτείνει στους Περιφερειάρχες και Νομάρχες, εάν επιθυμούν, να αναλάβουν απόστρατοι αξιωματικοί την πολιτική προστασία, κάτι που ίσχυσε σε πολλές περιπτώσεις.

Επανακαθορίζονται και οι ορισμοί των εννοιών:

Πολιτική Άμυνα νοείται η οργάνωση, καθοδήγηση και κινητοποίηση των πολιτικών δυνάμεων της χώρας για την προστασία της από τις κάθε είδους εχθρικές προσβολές και την αντιμετώπιση κάθε είδους καταστροφών ιδίως στον πολιτικό τομέα

Τοπική Άμυνα νοείται η αντιμετώπιση ενεργειών του εχθρού με ενεργητικά και παθητικά μέσα από τα τμήματα Π.ΑΜ. στις περιοχές που συγκροτούνται ή κοντά σε αυτές.

Τμήμα Παλλαϊκής Άμυνας νοείται το σύνολο του πληθυσμού Δήμου, στα όρια του οποίου συγκροτείται και ενεργεί σε Αποστολές Τοπικής Άμυνας ή Πολιτικής Άμυνας ή και Πολιτικής Προστασίας.

Μεταξύ άλλων στο Νόμο αναφέρεται ότι:

Στις Περιφέρειες και στις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις συνιστάται φορέας Π.ΑΜ. στον οποίο εντάσσονται οι υπάρχοντες φορείς Π.Σ.Ε.Α. και Πολιτικής Προστασίας αυτών. (άρθ.4π.5εδ.γ)

Στους ΟΤΑ πρώτου βαθμού συνιστάται Γραφείο Π.ΑΜ. (άρθ.4π.5εδ.δ)

Το 2002 ψηφίζεται ο Ν.3013/02 (ΦΕΚ 102/Α/1-5-2002) «Αναβάθμιση της πολιτικής προστασίας και λοιπές διατάξεις» που αποτελεί τον ισχύοντα σήμερα νόμο της πολιτικής προστασίας με τις όποιες τροποποιήσεις έχουν γίνει.

Με το άρθρο 30 έγινε και ο πλήρης διαχωρισμός Πολιτικής Προστασίας και Π.Σ.Ε.Α. σε καιρό ειρήνης, με κατάργηση όλων των διατάξεων του Ν.2641/98, που αφορούσαν την Πολιτική Προστασία, ενώ η ΠΣΕΑ συνεχίζει να λειτουργεί και να ασχολείται με την Πολιτική Άμυνα (προστασία πολιτών σε καιρό πολέμου).

Στο άρθρο 15, παρ.4 επίσης αναφέρει ότι :

« Σε κάθε κεντρική υπηρεσία υπουργείου και οργανισμό κοινής ωφέλειας συνιστάται, μετά από εισήγηση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, οργανική μονάδα πολιτικής προστασίας, με αρμοδιότητα θέματα πολιτικής προστασίας στους τομείς της αρμοδιότητάς τους». Όμως σε κανένα Υπουργείο δεν συστάθηκε Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας και έχουν δώσει την αρμοδιότητα στις Υπηρεσίες Π.Σ.Ε.Α.

Με την 1299/7-4-2003 Απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης εγκρίνεται το νέο Γενικό Σχέδιο Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ» (ΦΕΚ 423/Β/10-4-2003), σύμφωνο με το Ν.3013.

Να επισημάνουμε ότι με τους παρακάτω Νόμους και Αποφάσεις διαφαίνεται ότι και για τα θέματα τρομοκρατίας και των απειλών της, αρμόδια είναι η Πολιτική Προστασία.

Συγκεκριμένα:

· Με το Ν. 3448/2006 (ΦΕΚ 57/Α/15-3-2006), «Για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα και τη ρύθμιση θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης» και με το άρθρο 23, νομοθετείται η Σύσταση Ομάδων Αναγνώρισης Θυμάτων καταστροφών, οι οποίες έχουν ως αποστολή την αναγνώριση και ταυτοποίηση των θυμάτων από ατυχήματα, καταστροφές, καθώς και εγκληματικές και τρομοκρατικές ενέργειες.

· Με το Ν. 3491/2006 (ΦΕΚ 207/Α/2-10-2006), «Ρυθμίσεις θεμάτων ΕΚΔΔΑ και λοιπών θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης» και με το άρθρο 15, νομοθετείται η «Σύσταση Υποστηρικτικής Ομάδας Διαχείρισης Χημικών, Βιολογικών, ραδιολογικών και Πυρηνικών Απειλών και Συμβάντων» στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, με την παροχή εξειδικευμένης τεχνογνωσίας και επιστημονικών πληροφοριών .

· Με την Υπουργική Απόφαση 3384/9-6-2006, (ΦΕΚ 776/Β/28-6-2006), «Συμπλήρωση του Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη «ΞΕΝΟΚΡΑΤΗΣ» με το Ειδικό Σχέδιο «Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών» εγκρίνεται το ειδικό σχέδιο που αφορά στη διαχείριση συμβάντων με πολυάριθμους θανόντες ως συνέπεια φυσικών, τεχνολογικών και λοιπών καταστροφών καθώς και εγκληματικών και τρομοκρατικών ενεργειών και που εφαρμόζεται μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας διαλογής, της προνοσοκομειακής περίθαλψης και διακομιδής των επιζώντων.

· Με την Υπουργική Απόφαση 7270/21-11-2006 (ΦΕΚ 102/ΥΟΔΔ/07.12.2006) «Συγκρότηση Υποστηρικτικής Ομάδας Διαχείρισης Χημικών, Βιολογικών, ραδιολογικών και Πυρηνικών Απειλών και Συμβάντων στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας», που οφείλονται είτε σε ατύχημα, είτε /είναι αποτέλεσμα τρομοκρατικής ενέργειας ,είτε πρόκειται για επαπειλούμενο συμβάν ή τρομοκρατική απειλή και μπορούν να προκαλέσουν καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης, με έργο της επιτροπής την παροχή εξειδικευμένης τεχνογνωσίας και επιστημονικών πληροφοριών.

Συμπερασματικά λοιπόν σήμερα στη χώρα μας υπάρχουν δυο Φορείς, η Π.Σ.Ε.Α. που ασχολείται με την εμπλοκή των Υπηρεσιών και Πολιτών σε καταστάσεις που δημιουργούνται από τις εχθροπραξίες και για το λόγο αυτό σε κάθε Υπουργείο και σε κάθε Οργανισμό Κοινής Ωφέλειας λειτουργεί Υπηρεσία Π.Σ.Ε.Α. και η Πολιτική Προστασία με τις κάθε είδους καταστροφές κύρια σε καιρό ειρήνης, αλλά και σε καιρό πολέμου.

Σε κάθε Αποκεντρωμένη Διοίκηση, σε κάθε Περιφέρεια, σε κάθε Δήμο, λειτουργούν ξεχωριστές Υπηρεσίες Π.Σ.Ε.Α. και Πολιτικής Προστασίας, με τη φιλοσοφία (του Απορρήτου η πρώτη, σε αντίθεση με το σχεδιασμό της δεύτερης, που απαιτεί όλοι οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν το τι έχει σχεδιαστεί για την ασφάλειά τους σε έκτακτη ανάγκη) και την σχετική νομοθεσία που υπάρχει για την κάθε μια.

Ο κάθε Φορέας θα πρέπει να σχεδιάζει για την εμπλοκή του σε κάθε ανάλογη κατάσταση, π.χ. πως και που θα λειτουργήσει σε περίπτωση πολέμου, με εναλλακτικές θέσεις και αρμοδιότητες. Ο σχεδιασμός γίνεται από τον καιρό «ηρεμίας» και για το λόγο αυτό καταρτίζονται τα ανάλογα Σχέδια και τα οποία τακτικά επικαιροποιούνται, όπως και η πραγματοποίηση Ασκήσεων, που καταδεικνύουν την ετοιμότητά των Υπηρεσιών, ενώ αντίστοιχα σχεδιάζει και επικαιροποιεί και την εμπλοκή του στην αντιμετώπιση μια φυσικής καταστροφής.

Όλοι οι Φορείς και όλες οι Υπηρεσίες έχουν εμπλοκή και αυτή καθορίζεται από τις αρμοδιότητες της κάθε Υπηρεσίας. Δηλαδή π.χ. αν απαιτηθεί ξυλεία για την κατασκευή υποδομών εν καιρώ πολεμικών εχθροπραξιών, θα απευθυνθεί το «Κράτος» μέσω ΠΣΕΑ στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, που ανήκουν οι Δασικές Υπηρεσίες, που έχουν την αρμοδιότητα της Διαχείρισης των Δασικών προϊόντων.

Αν απ’ την άλλη σε καιρό ειρήνης προκύψουν δασικές πυρκαγιές και απαιτηθεί εμπλοκή των Δασικών Υπηρεσιών, αυτή θα γίνει μέσα από το σχεδιασμό της Πολιτικής Προστασίας.

Εν κατακλείδι η ΠΣΕΑ και η ΠΠ είναι δυο ξεχωριστές Υπηρεσίες, που αποστολή τους είναι πρωταρχικά η προστασία των πολιτών από διαφορετικού είδους απειλές, και συμπληρώνει η μια την άλλη .

αρθΝα συμπληρώσω, μια και για τέσσερα χρόνια είχα την ευθύνη και των δυο Υπηρεσιών στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, δε θα είναι λειτουργικό να ενωθούν σε μια Υπηρεσία, όπως για κάποιο διάστημα συνέβαινε και οι εργαζόμενοι σε αυτές πρότειναν το διαχωρισμό, που έγινε.

Κοινοποιήστε
  • 117
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    117
    Shares
  • 117
  •  
  •